tksMi= ^v* çorZd o okVixzkgh ;kaP;ke/;s dj.;kr ;ko;kP;k djkjukE;kpk vkn’kZ uequk ¼fu;e 10 ¼1½ igk½ Li”Vhdj.kkRed Vhi gk djkjukek ,d vkn’kZ uequk vlwu lacaf/kr çdj.kkph rF;s o ifjfLFkrh fopkjkr ?ksÅu çR;sd çdj.kke/;s R;k ueqU;ke/;s lq/kkj.kk djrk ;sbZy vkf.k rks vuqdwy d:u ?ksrk ;sbZy] ijarq dks.kR;kgh çlaxh] ;k vf/kfu;ekP;k rjrqnhauqlkj lafof/kvuql#u vkgsr o ca/ kudkjd vkgsr v’kh] R;k [kaMkae/;s uewn dsysyh ckc o lkjHkwr xks”V okVixzkgh o çorZd ;kaP;ke/;s djko;kP;k çR;sd djkjukE;ke/;s Bso.;kr ;sbZy- ;k djkjke/khy dks.krkgh [kaM ;k vf/kfu;ekP;k fu;ekaP;k vkf.k fofu;ekaP;k dks.kR;kgh rjrwnhaP;k myV vFkok folaxr vlY;kps vkkysY;k vlwu R;kal vWuk fMlq>k] MsOghM yqbZl vkf.k ek;dy ih- yqbZl vls loZ okjl fgLlsnkj >kys o R;k izek.ks R;kauh tfeu iq.kZ ekydh gDdkus dctkar ?ksÅu tfeu ljdkj dkxnh rykBh nIrjh xk-u-ua- 6 dMs QsjQkj uacj 518 us QsjQkj us tfeu xk- u-ua- 7] 7 v o 12 yk tfeu R;kauh vkiys ukaos d:u ?ksryh- vkf.k T;kvFkhZ] ojhy okjlkaiSdh ek;dy ih- yqbZl gs fnukad 26@11@2016 jksth e;r >kysys vlwu R;kl flafFk;k fe’ksy yqbZl o ¶ykoh;k :chuk yqbZl ák nksu eqyh rlsp vfurk cjukMhl yqbZl ák iRuh vls loZ okjl fgLlsnkj >kys vkgsr o R;k izek.ks R;kauh tfeu lkekbZdkar iq.kZ ekydh gDdkus dctkar ?ksÅu tfeu ljdkj dkxnh rykBh nIrjh xk-u-ua- 6 dMs QsjQkj uacj 809 us QsjQkj us tfeu xk-u-ua- 7] 7 v o 12 yk tfeu R;kauh vkiys ukaos d:u ?ksryh- vkf.k T;kvFkhZ] lnjph tfeu ifgys i{kh @ çorZd ák laLFksus tfeu ekyd vWuk fMlq>k] MsOghM yqbZl] flafFk;k fe’ksy yqbZl] ¶ykoh;k :chuk yqbZl vkf.k vfurk cjukMhl yqbZl ;kaps iklwu dk;eph fodr ?ks.;kps Bjowu ifgys i{kh @ çorZd ;kauh fnukad 10@03@2023 jksth uksan.khd‘r lkBs djkj dsysyk vkgs rks lkBs djkj es- lg nq¸;e fuca/kd dY;k.k &2 ;kaP;k dk;kZy;kar vuq- uacj 5731 fnukad 10@03@2023 jksth uksanysyk vkgs o lnj lkBsdjkjkP;k vuqlaxkus eqG tfeu ekyd vWuk fMlq>k] MsOghM yqbZl] flafFk;k fe’ksy yqbZl] ¶ykoh;k :chuk yqbZl vkf.k vfurk cjukMhl yqbZl ;kauh ifgys i{kh @ çorZd ;kal R;kaps osGh t:j rs dqyeq[kR;kj i= uksanowu fnysys vkgs rs dqyeq[kR;kj i= es- lg nq¸;e fuca/kd dY;k.k&2 ;kaP;k dk;kZy;kar vuq- uacj 5732 us uksanysys vkgs- vkf.k T;kvFkhZ] ifgys i{kh @ çorZd ;k laLFksus lkBsdjkjkarhy loZ vVh iq.kZ dsY;koj eqG tfeu ekyd vWuk fMlq>k] MsOghM yqbZl] flafFk;k fe’ksy yqbZl] ¶ykoh;k :chuk yqbZl vkf.k vfurk cjukMhl yqbZl ;kaps iklwu ifgys i{kh @ çorZd ;kauh fnukad &&@&&@2023 jksthP;k dk;e QjksDr [krkus fodr ?ksrysyh vkgs rks vfHkgLrkarj.kkpk nLrSot es- lg nq¸;e fuca/kd dY;k.k & 2 ;kaP;k dk;kZy;kar vuq- uacj &&&& fnukad &&@&&@2023 jksth uksanysys vkgs- vkf.k T;kvFkhZ] ifgys i{kh @ çorZd ;k laLFksus lnjph tfeu iq.kZ ekydh gDdkus dctkar ?ksÅu tfeu ljdkj dkxnh rykBh nIrjh xk-u-ua- 6 dMs QsjQkj uacj &&&& us QsjQkj d:u tfeu xk-u-ua- 7] 7 v o 12 yk vkiys ukaos d:u ?ksrysyh vkgs vkrk ifgys i{kh @izorZd gs lnjP;k tfeuhph ofgokV okij d:u miHkksx mRiUu ?ksr vkgsr ;k tfeuh’kh ifgys i{kh @ izorZd ;kaP;k f’kok; vU; nqljs dks.kkpkgh ekydh gDd fgr laca/k Hkkx fgLlk uOgrk o ukgh- ;kr ;k[kkyh fnysY;k ifgY;k vuqlwphe/;s vf/kd ri’khyokj o.kZu dsysY;k tfeuhpk rqdMk fdaok [kaM ¼;kr ;kiqkY;kps çek.ki= fdaok HkksxoVk çek.ki= feGfo.;klkBh rks osGksosGh fofo/k çkf/kdj.kkadMwu f’kYyd ekU;rk feGohy( vkf.k T;kvFkhZ] mä udk’ks eatwj djrkuk lacaf/kr LFkkfud çkf/kdj.kkus vkf.k fdaok ‘kklukus dkgh vVh] ‘krhZ fofunsZ’k o fucaZ/k fu/kkZfjr dsys vlwu çdYikP;k tfeuhpk o mä bekjrhpk fodkl djrkauk çorZdkus R;kps vuqikyu o ikyu djko;kps vkgs vkf.k R;kps ;Fkksfpr vuqikyu o ikyu dsY;kojp dsoG lacaf/kr LFkkfud çkf/ kdj.kkdMwu mä bekjrhP;k/ bekjrhaP;k laca/kkrhy cka/kdke iw.kZ >kY;kps çek.ki= o HkksxoVk çek.ki= ns.;kr ;sbZy( vkf.k T;kvFkhZ çorZdkus] rn~uqlkj] mä çLrkfor udk’kkauqlkj mä bekjrhP;k @ bekjrhaP;k cka/kdkekyk lq#okr dsyh vkgs( vkf.k T;kvFkhZ] okVixzkghus mä çdYikP;k VIik &&&&&&&&& e/;s ckaèkysY;k bekjr Øekad &&&&&&&&& e/;s fLFkr vlysY;k Hkkx ¼foax½ &&&& &&&&&& e/khy &&&&&&& etY;kojhy &&&&&&&&& os’e ¼vikVZeasV½ Øekad &&&&&&& P;k okViklkBh izorZdkdMs vtZ dsyk vkgs( vkf.k T;kvFkhZ] mä lnfudsps pVbZ {ks= &&&&&&&&& pkS-eh- brds vkgs( vkf.k ^^pVbZ {ks=** ;kpk vFkZ ckgsjhy fHkarhuh O;kiysys {ks=] ifjlsok dwi[kkyhy {ks=] dsoG okVixzkghP;k mi;ksxkdfjrk mä os’ekl mikaxHkwr vlysyk lTtk ¼ckYduh½ fdaok OgjkaMîkps {ks= vkf.k dsoG] okVixzkghP;k mi;ksxklkBh mä os’ekl mikaxHkwr vlysys [kqY;k Vsjslps {ks= oxGwu] ijarq os’ekP;k varxZr foHkktd fHkarhuh O;kiysY;k {ks=kpk lekos’k vlysys os’ekps fuOoG okij;ksX; pVbZ {ks=] vlk vkgs- vkf.k T;kvFkhZ] i{kdkj] ;k djkjke/;s vkf.k loZ ykxw vl.kkÚ;k dk;|ke/;s varHkwZr vlysY;k laiw.kZ vVh] ‘krhZ o djkjfufo”Vh ;kaps fo’okliwoZd ikyu gks.;klkBh R;kaph ijLijkaph ?kks”k.kki=s] vfHkosnus o vk’oklus ;kaoj fo’okl Bsowu] vkrk ;kr ;kiqkY;koj] izorZdkl iznku djko;kph jDde #- &&&&&&&&@& ¼&&&&&&&&&&&&&&½ ¼,dw.k ekscnY;kph 45 VDD;kaisPkk vf/kd ulsy½- ¼rhu½ mä os’e fLFkr vkgs T;k bekjrhr fdaok foaxe/;s iksMh;e vkf.k fLVYVlg frP;k LyWc iw.kZ >kY;koj çorZdkl] |ko;kph jDde #- &&&&&&&&&& ¼#i;s &&&&&&&&&&&&½ ¼,dw.k ekscnY;kP;k 70 VDD;kais{kk vfèkd ulsy½- ¼pkj½ mä osf’edsP;k fHkarh varxZr fxykok] njokts o f[kMD;kaps dke >kY;koj çorZdkl |ko;kph #-&&&&&&&&& ¼#i;s &&&&&&&&&&&&½ ¼,dw.k ekscnY;kP;k 75 VDD;kais{kk vf/kd ulsy½- ¼ikp½ mä osf’edsP;k etY;kP;k Lrjkojhy LoPNrkfo”k;d tqG.;k] ftus] m}kgu dwi] lHkkd{k iw.kZ >kY;koj çorZdkl |ko;kph jDde #- &&&&&&&&& ¼&&&&&&&&&&&&&&&½ ¼,dw.k ekscnY;kP;k 80 VDD;kais{kk vfèkd ulsy½ ¼lgk½ mä os’e T;k bekjrhr fdaok foaxe/;s fLFkr vkgs frP;k tyjks/kdkalg ckgsjhy uGdke] ckgs#u fxykok] m}kgus] xPph ;kph dkes iw.kZ >kY;koj çorZdkl |ko;kph jDde #- &&&&&&&&& ¼&&&&&&&&&&&&&&&½ ¼,dw.k ekscnY;kP;k 85 VDD;kais{kk vf/kd ulsy½ ¼lkr½ mä os’e tsFks fLFkr vkgs R;k bekjrhe/khy fdaok foax e/khy m}kgus] ik.;kps iai] fo|qr tksM.kh] bysDVªks] ;kaf=dh o i;kZoj.kh; vko’;drk] ços’kekxZ] lHkkd{k] tksR;kps laj{k.k] vaxHkwr {ks=kph Qjlcanh] foØhP;k djkjke/;s fofgr dj.;kr ;srhy v’kk brj loZ vko’;drk iw.kZ >kY;koj çorZdkl |ko;kph #- &&&&&&&&& ¼&&&&&&&&&&&&&&&½ ¼,dw.k ekscnY;kP;k 95 VDD;kais{kk vf/kd ulsy½ ¼vkB½ HkksxoVk çek.ki= fdaok iwrZrk çek.ki= feGkY;koj fdaok feGkY;kuarj okVixzkghY;k osf’edspk rkck lksiksorsosGh jkfgysyh jDde #- &&&&&&&&& ¼&&&&&&&&&&&&&&&½ 1 ¼M½ ojhy ,dw.k fdaer gh ¼os’e @ Iy‚V½ pk rkck lksiorsoGhP;k fnukadki;aZr ¼çorZdkOnkjs çdYikP;k cka/kdkek’kh o pkyw dkek’kh lacaf/kr vkdkj.;kr ;s.kkjs ewY;of/kZr dj] lsokdj o midj fdaok vU; dks.krsgh rRle djkP;k ekxkZus çorZdkus Hkjysys fdaok ns; vlysY;k djk’kh lqlaxr vlysys½ dj oxGwu vlsy- 1 ¼b½ ,dw.k fdaer gh o‘f/n eqä] cpr dj.kkjh vkf.k osGksosGh l{ke çkf/kdj.k] LFkkfud eaMGs @ ‘kklu ;kaP;kOnkjs vkdkj.;kr ;srhy vls fdaok yknysys vkdkj vkf.k fdaok vU; dks.krsgh okkysY;k okkysys@tkjh dj.;kr vkysys mä vf/klwpuk@vkns’k @fu;e @ fofu;e tksMhy- rs Qä uarjP;k çnkukyk ykxw vlsy- 1 ¼Q½ çorZd] R;kP;k LosPNk fu.kZ;kus] okVixzkghOnkjs çnku djko;kP;k leku gIR;kapk] çkcY; vlysY;k lacaf/kr gIR;kP;k dkyko/khlkBh njo”khZ &&&& % njkus vkxkÅ çnku dj.;klkBh lwV ns.;kl eqHkk nsbZy- çorZdkus] okVixzkghyk] lwV ekU; dj.;kph rjrwn vkf.k lwV ns.;kpk vlk nj] ,dnk ekU; dsY;koj] dks.krhgh lq/kkj.kk dj.;kP;k @ dkkY;kuarj okVixzkghyk usewu ns.;kr vkysys vafre pVbZ {ks= fuf’pr djhy vkf.k pVbZ {ks=kr dkgh vlY;kl] fofoèk [kpZ e;kZnkaP;k rhu VDds brD;k [kpZ e;kZnsl vf/ku jkgwu cnykpk ri’khy lknj d:u l{ke çkf/kdj.kkOnkjs HkksxoVk çek.ki=kyk eatwjh ns.;kr ;sbZy- pVbZ {ks=klkBh çnku djko;kph ,dw.k fadaerhph izorZdk}kjs fuf’pr dj.;kr vkY;koj iqUgk x.kuk dj.;kr ;sbZy- tj fuf’pr dsysY;k e;kZnsrhy pVbZ {ks=kr dks.krhgh ?kV >kY;kl çorZd okVixzkghdMwu tknk jDde Hkj.;kr vkyh gksrh R;k fnukadkiklwu fu;ekr fofufnZ”V dsysY;k okf”kZd O;ktnjkus iapspkGhl fnolkaP;k vkr] okVixzkghyk çnku dsysY;k jDdespk ijrkok djhy- tj okVixzkghyk okVi dj.;kr vkysY;k pVbZ {ks=kr dks.krhgh ok< >kyh rj çorZd] okVixzkghdMs jDde çnku dj.;kP;k ;kstusP;k iqkY;kuarj] okVixzkgh O;ähaP;k la?kkyk lkekbZd {ks=s lksifo.;klkBh] vk[kwu fnysY;k osGki=dkl cka/khy vlsy- R;kpçek.ks] okVixzkgh O;äh] gIR;kps vkf.k ;kr ;kiqkyh vlsy R;k fnukadkiklwu fu;ekr fofufnZ”V dsY;kçek.ks çorZdkyk O;kt ns.;kps okVixzkgh ekU; djhy- 4-2 ojhy mi[kaM ¼4-1½ P;k ckcrhr] vkdkjko;kP;k O;ktkP;k çorZdkP;k gDdkl ck/kk u vk.krk] ;k djkjkUo;s ¼lacaf/kr LFkkfud çkf/kdj.kkdMwu vkdkj.;kr ;s.kkÚ;k djkapk R;kpk @ frpk çek.k’khj fgLlk vkf.k brj tkod jdek ;kalg½ okVixzkgh O;ähdMwu çorZdkyk ns; o çns; vlysyh dks.krhgh jDde ns; fnukadkl çnku dj.;kl dlwj dj.kkÚ;k okVixzkgh O;ählaca/khpk] vkf.k rhu gIR;kps çnku dj.;kl dlwj dj.kkÚ;k okVixzkgh O;ählaca/khpk çorZd gk djkj Lor%P;k erkus lekIr djhy- ijarq] çorZd] gk djkj lekIr dj.;kpk R;kpk mís’k vlY;kph vkf.k djkj lekIr dj.;kP;k mís’kkP;k laca/kkrhy foof{kr vVh o ‘krhZpk fof’k”V Hkax fdaok foof{kr vVh o ‘krhZpk Hkax okVixzkgh O;ähus fnysY;k iÙ;koj uksan.kh— r iksgksp ns; Mkdsus vkf.k bZ&esy iR;koj bZ&esyOnkjs okVixzkgh O;ähyk ys[kh uksVhl ia/kjk fnolkaP;k vkr nsbZy- tj okVixzkgh O;äh] uksfV’khP;k dkyko/khr çorZdkus uewn dsysyk fdaok dsysyk Hkax nwj dj.;kl dlwj djhy rj] mDr uksfV’khP;k dkyko/khP;k ‘ksoVh ek=] izorZd gk djkj lekIr dj.;kl gDdnkj vlsy vkf.k gk djkj lekIr >kY;koj] izorZdkl] R;kl ;ksX; okVsy v’kk laiw.kZ LosPNkfu.kZ;kus os’ekpk fofu;ksx dj.;kps o v’kk fdaerhyk os’ekpk foØh dj.;kps Lokra«; vlsy- ijarq vk.k[kh vls dh] mijksäçek.ks gk djkj lekIr >kY;koj çorZd] okVixzkgh O;ähl dks.kR;kgh dcwy dsysY;k ifjlekiu gkuhP;k fdaok çorZdkl ns; vl.kkÚ;k vU; dks.kR;kgh jdesP;k lek;kstusl o olqyhl v/khu jkgwu½ lekIrhP;k 30 fnolkaP;k dkyko/khr okVixzkgh O;ähus çorZdkyk vkrki;aZr fnysY;k os’ekP;k foØhP;k ekscnY;kP;k gIR;kaP;k jdespk ijrkok djhy ek= çorZd] v’kk çdkjs dsysY;k ijrkO;kP;k jdesoj okVixzkgh O;ähl dks.krsgh O;kt ns.;kl tckcnkj vl.kkj ukgh- 5- çorZdkus mä bekjrhr o os’eke/;s iqjoko;kP;k laca/kkrhy f[kG.;k o tksM.;k vkf.k LoPNrkfo”k;d tksM.;k vkf.k ukeeqæk fdaok fdaerhph e;kZnk ¼fcxjukeeqfær vlY;kl½ R;kaP;k rif’kyklg ,d fdaok vf/kd m}kgus ;kalkj[;k lks;hlqfoèkk ;klkscr tksMysY;k tksMi= ^M* e/;s fufnZ”V dsysY;k vkgsr- 6- izorZd] okVixzkgh O;ähyk fnukad &&@&&@20&& jksth fdaok R;kiqohZ os’ekpk rkck nsbZy] tj çorZd vkf.k R;kpk vfHkdrkZ mijksä fnukadki;aZr R;kP;k vkokD;kckgsjhy dkj.kkaeqGs okVixzkgh O;ähl os’ekpk rkck ns.;kl dlwj djhr vlsy fdaok g;x; djhr vlsy rj çorZdkus jDde feGkY;kP;k fnukadkiklwu o R;kojhy O;ktkph ijrQsM dj.;kP;k fnukadki;aZr ;krhy ojhy [kaM 4-1 e/;s uewn dsY;kçek.ks R;kp O;ktnjkus çorZd] os’ekP;k lacaèkkr okVixzkgh O;ähdMwu vxksnjp feGkysY;k jdespk ekx.kho#u ijrkok dj.;kl tckcnkj vlsy- ijarq] çorZd] T;k bekjrhe/;s os’e vlsy rh bekjr iw.kZ gks.;kl tj]& ¼,d½ ;q/n] ukxjh fo{kksHk fdaok nSoh —rh( ¼nksu½ ‘kklukph vkf.k @ fdaok brj lkoZtfud vFkok l{ke izkf/kdj.kkph dks.krhgh uksVhl] vkns’k] fu;e] vf/klwpuk ;k dkj.kkaeqGs foyac gksr vlsy rj] mijksDr rkj[ksl] os’ekpk rkck ns.;klkBh oktoh eqnrok< feG.;kl gddnkj vlsy- 7-1 rkck ?ks.;klkBh dk;Zi/nrh % çorZd l{ke çkf/kdj.kkdMwu HkksxoVk çek.ki= feGfoY;koj] vkf.k djkjkuqlkj okVixzkghus dsysY;k çnkukuqlkj v’kh uksVhl fnY;kP;k fnukadkiklwu 3 ¼rhu½ efgU;kaP;k vkr djko;kP;k ;k djkjukE;kP;k vVhauqlkj] okVixzkghyk ¼os’ekpk@Hkq[kaMkpk½] rkck ys[kh Lo#ikr nsÅ djhy vkf.k çorZd] okVixzkghyk ¼os’ekpk/ Hkq[kaMkpk½] rkck nsbZy- çorZd R;kaP;k orhus] dks.kR;kgh rjrqnhaph vkSipkfjd ckchaph dkxni=kph iwrZrk dj.;kr dlwj >kY;kl okVixzkghph {kfriqrhZ dj.;kps ekU; djhr vkgs o geh nsr vkgs okVixzkgh çorZdkus fdaok ;FkkfLFkfr okVixzkghP;k la?kkus fu/kkZfjr dsysys ns[kHkky [kpZ çnku dj.;kps feGkY;kP;k ekU; djhr vkgs ¼vkgsr½- çorZd] çdYikps HkksxoVk çek.ki= fnukad 7 fnukadkiklwu 7 fnolkaP;k vkr] R;kaP;k orhus okVixzkghyk ys[kh Lo#ikr rkck nsÅ djhy- 7-2 okVixzkgh] çorZdkus ] mä os’e okijklkBh o HkksxoVk dj.;klkBh r;kj vkgsr vls dGfo.kkjh ys[kh uksVhl okVixzkghyk fnY;kiklwu 15 fnolkaP;k vkr os’ekpk rkck ?ksbZy- 7-3 ¼os’ekpk@Hkq[kaMkpk½ rkck ?ks.;kr okVixzkghus dlwj dj.ks % [kaM 8-1 uqlkj] çorZdkdMwu ys[kh lwpuk çkIr >kY;koj okVixzkgh] ;k djkjukE;kr fofgr dsY;kçek.ks vko’;d rh {kfriqrhZ geh o vls vU; nLrk,sot d:u fnY;koj çorZdkdMwu ¼os’ekpk@Hkq[kaMkpk½] rkck ?ksbZy vkf.k çorZd] okVixzkghyk ¼os’ekpk@Hkq[kaMkpk½ rkck nsbZy- tj okVixzkghus [kaM 8-1 e/ ;s rjrwn dsysY;k rkck ?ks.;kr dlwj dsY;kl] vlk okVixzkgh] ykxw vlsy R;kizek.ks ns[kHkky [kpZ iznku dj.;kl fu;feri.ks ik= vlsy- 7-4 tj okVixzkghyk os’ekpk rkck fnY;kP;k fnukadkiklwu ikp o”kkZaP;k dkyko/khr] os’eke/;s fdaok T;k bekjrhr os’e vkgs R;k bekjrhe/;s fdaok R;ke/;s okijysY;k lkfgR;ke/;s dks.krkgh cka/kdke nks”k vlY;kps dkjkfxjh] ntkZ fdaok lsosph rjrwn R;kus çorZdkP;k fun’kZukl vk.kwu fnys vlsy rj] tsFks ‘kD; vlsy rsFks] çorZdkdMwu R;kP;k Lor%P;k [kpkZus vls nks”k nwj dj.;kr ;srhy vkf.k vls nks”k nwj dj.ks ‘kD; ulsy R;kckcrhr] okVixzkgh vf/kfu;ekvUo;s rjrwn dsysY;k fjrhus v’kk nks”kkcíy çorZdkdMwu uqdlkuHkjikbZ feGfo.;kl ik= vlsy- tj bekjrhe/;s dks.kR;kgh nks”kkaP;k fdaok okijysY;k lkfgR;kP;k laca/kkr ,[kknk fookn vlsy rj] gs çdj.k rkck lqiwn dsY;kP;k fnukadkiklwu ikp o”kkaZP;k dkyko/khr fu;ked çkf/kdj.kkdMwu fu/kkZfjr dj.;kr ;sbZy v’kh Qh çnku dsY;koj] LFkkoj laink ¼fofu;eu o fodkl½ vf/kfu;e] 2016 ;kP;k dye 72 vUo;s fu;qä dsysY;k vfHkfu.kZ; vf/kdkÚ;kdMs] fu.kZ;kFkZ lksifo.;kr ;sbZy- 8- okVixzkgh] fuokl@dks.krkgh m|ksx fdaok O;olk; pkyfo.;klkBh dk;kZy; @çn’kZu d{k @ nqdku @ xksnke ¼* ykxw ulsy rs [kksM+k½ ;kp ç;kstuklkBh dsoG os’ekpk fdaok R;kP;k dks.kR;kgh Hkkxkpk okij djhy vFkok R;kpk okij dj.;kl ijokuxh nsbZy- okVixzkgh] R;kph ekydh vlysys okgu Bso.;kP;k fdaok mHks dj.;kP;k ç;kstuklkBhp dsoG eksVkj?kjkP;k fdaok okgurGkP;k tkxspk okij djhy- 9- okVixzkgh] bekjrhe/khy oSf’edkaP;k brj okVixzkghlg ¼okVixzkghlg½ çorZd Bjohy v’kk ukokus vksG[kyh tk.kkjh laLFkk fdaok e;kZfnr daiuh LFkkiu dj.;ke/;s o frph uksan.kh dj.;ke/;s lgHkkxh gksbZy vkf.k ;k ç;kstukFkZ çLrkfor laLFksP;k mifof/kalg uksan.kh vkf.k @ fdaok lnL;RoklkBhpk vtZ vkf.k laLFkk fdaok e;kZfnr daiuh LFkkiu dj.;klkBh o frph uksan.kh dj.;klkBh vkf.k lnL; cufo.;klkBh vko’;d vlysyh brj dkxni=s o nLr,sot ;kaoj osGksosGh lgh djhy o rs d#u nsbZy vkf.k izorZdkyk okVixzkghP;k lkekbZd la?kkph ukasn.kh dj.ks ‘kD; Ogkos Eg.kwu] izorZdkus okVixzkghl nLr,sot ikBfoY;kiklwu lkr fnolkaP;k vkt rs ;FkksfprjhR;k Hkjhy] R;koj lgh djhy vkf.k izorZdkdMs ijr ikBfoy- ;FkkfLFkfr lgdkjh laLFkk fdaok daiuhpk fuca/kd fdaok vU; dks.krkgh l{ke çkf/kdkjh ;kUnkjs vko’;d vlsy R;kçek.ks mifof/kapk elwnk fdaok Kkiu vkf.k@ fdaok laLFkkiu fu;ekoyh ;ke/;s tj dks.krsgh cny fdaok Qsjcny dsys vlrhy rj okVixzkgh dks.krhgh gjdr ?ks.kkj ukgh- 9-1 çorZd laLFkk fdaok e;kZfnr daiuhP;k uksan.khiklwu rhu efgU;kaP;k vkr] iwohZ EgVY;kçek.ks] T;kr mä lajpusrhy foØsrk@iêkdkj @ ewG ekyd çorZd fdaok ekyd ;kaps loZ vf/kdkj gDd gs fgrlaca/k laLFkk fdaok e;kZfnr daiuhdMs gLrkarfjr djhy- 9-2 çorZd laLFkk fdaok e;kZfnr daiuhpk la?k] f’k[kj laLFkk ;kaP;k uksan.khiklwu rhu efgU;kP;k vkr iwohZ EgVY;kçek.ks] T;k tfeuhoj cgqfo/k foHkkx fdaok bekjrh cka/kY;k vkgsr v’kk çdYikP;k tfeuhps foØsrk @ iêkdkj @ ewG ekyd @ çorZd vkf.k@ fdaok ekyd ;kaps loZ vf/kdkj] gDd] la?k@ f’k[kj laLFkk ;kaP;kdMs gLrkarfjr djhy- 9-3 lnfudk okij.;klkBh fdaok frpk rkck ?ks.;klkBh r;kj vkgs v’kk çorZdkdMwu okVixzkghl ns.;kr vkysY;k ys[kh uksVh’khuarj 15 fnolkaP;k vkr okVixzkgh] çdYikph tehu o bekjr @ bekjrh ;k laca/kkrhy LFkkfud dj] lq/kkj ‘kqYd fdaok lacaf/kr LFkkfud çkf/kdj.kk}kjs djko;kph v’kh brj olqyh vkf.k@fdaok ‘kkldh; ik.kh ‘kqYd] ohek] lkekbZd çdk’kO;oLFkk nq#Lrh vkf.k ns;d olwy dj.kkÚ;k O;ähaps osru] pkSdhnkj] lQkbZxkj ;kaps osru vkf.k brj loZ vko’;d [kpZ vkf.k çdYikaP;k tehu vkf.k bekjr@bekjrh ;kaP;k O;oLFkkiu o ifjj{k.kkpk vuq”kaxhd [kpZ ;klaca/kkr [kpkZP;k çek.kkrhy fgLlk ¼vFkkZr lnfudkP;k rG{ks=kP;k çek.kkr½ çnku dj.;kl ik= vlsy- laLFkk fdaok e;kZfnr daiuh LFkkiu gksbZi;Zar o bekjrhps @ bekjrhaph lajpuk R;kaP;kdMs gLrkarfjr dj.;ki;Zar okVixzkgh] fu/kkZfjr dsY;kizek.ks ns;dkapk izek.kkrhy fgLlk izorZdkyk iznku djhy] okVixzkgh ;klkBhgh lgdr vlsy dh] okVixzkghpk fu/kkZfjr dj.;kr vkysyk fgLlk ;k ns;dkalkBh çorZdkyk] ekfld va’knku #i;s—————————çnku djhy- okVixzkghus çorZdkyk çnku dsysY;k jdesoj dks.krsgh O;kt vl.kkj ukgh o çorZd mijksä laLFkk fdaok e;kZfnr daiuhP;korhus fu”ikfnr dsysY;k bekjr fdaok frpk Hkkx ;kaP;k lajpusps vfHkgLrkarj.k@ HkkMsiê;kps vfHkgLrkardu djsi;aZr rh jDde çorZdkdMs jkghy- HkkMsiê;kaP;k bekjrh fdaok frP;k HkkxkP;k lajpusdfjrk fu”ikfnr dsysys vls vfHkgLrkarj.k@ vfHkgLrkarj.kkojhy mijksä Bsoh ¼;klkBh ;k djkjkr deh otkrhph rjrwn dsyh vkgs-½ laLFkk fdaok ;FkkfLFkfr e;kZfnr daiuhP;k çorZdkyk çnku dj.;kr ;sbZy- 10- okVixzkgh mä tkxspk dCtk feGkY;koj fdaok feG.;kvxksnj çoZrdkdMs iqkysY;k okVixzkghaP;k gDdkl] ekydh gDdkl o fgrlaca/kkl ck/kk iksgkspsy v’kh dks.krhgh —rh fdaok xks”V dj.kkj ukgh fdaok dj.;kps VkG.kkj ukgh- ¼lkr½ çorZd] T;keqGs ;k djkjukE;k[kkyhy okVixzkghP;k gDdkal dks.kR;kgh jhrhus] ck/kk iksgkspsy vlk çdYi mä ¼os’e@Hkw[kaM½ ;kalg] çdYikP;k tfeuhP;k laca/kkr] dks.kR;kgh O;äh’kh fdaok i{kk’kh foØhpk dks.krkgh djkjukek fodkl djkjukek fdaok vU; dks.krkgh djkjukek O;oLfkk dj.kkj ukgh- ¼vkB½ çorZd v’kh iq”Vh nsr vkgs dh] ;k djkjukE;kr ;ksftysY;k jhrhus okVixzkghyk mä ¼os’ekph@Hkw[kaMkph foØh dj.;kiklwu T;k dks.kR;kgh vlsy v’kk dks.kR;kgh jhrhus fucaZf/kr dsysys ukgh- ¼uŽ çorZd] okVixzkghaP;k la?kkl lajpusps vfHkgLrkarj.k i= d#u nsrs osGh] okVixzkghaP;k la?kkdMs lajpusP;k lkekbZd {ks=kapk dk;ns’khj fjä] ‘kkarrkiw.kZ] çR;{k rkck lqiwnZ djhy- ¼ngk½ çorZdkus mä çdYikP;k ckcrhr l{ke çkf/kdj.kkal çns; vlysys ts dks.krsgh vlrhy v’kh vfookfnr ‘kkldh; ns.kh] nj] vkdkj o dj vkf.k brj jdek] dj vkdkj.kh] dj ykn.kh] vf/kewY;s] uqdlkuHkjikbZ vkf.k/fdaok ‘kkLrh o brj vnÙk jdek ;Fkksfpri.ks çnku dsY;k vkgsr vkf.k fu;feri.ks çnku djhy o pqdR;k djhy- ¼vdjk½ ekydh gDd vgokyke/;s m?kM dsysys vlsy R;k[ksjht çorZdkl] çdYikP;k tfeuhP;k vkf.k@fdaok çdYikP;k laca/kkr] ‘kklukdMwu fdaok vU; dks.kR;kgh LFkkfud laLFksdMwu fdaok çkf/kdj.kkdMwu fdaok dks.kR;kgh dk;nseaMGkP;k vf/kfu;ferh] ‘kkldh; v/;kns’k] vkns’k] vf/klwpuk ;k}kjs mä ekyeÙksP;k laiknukP;k fdaok vf/kxzg.kkP;k dks.kR;kgh uksVhlhlg dks.krhgh uksVhl feGkysyh ukgh fdaok çorZdkoj ctkoysyh ukgh- 14- os’e T;kaP;k rkC;kr vkgs v’kk loZ O;ähauk ,df=r vk.k.;kP;k gsrwus okVixzkgh@okVixzkgh fdaok rks@rh Lor% rs@R;k Lor% ;k}kjs çorZdklkscr iqkysyk vlsy v’kh dks.krhgh —rh fdaok xks”V d# u;s fdaok dj.;kl ijokuxh nsÅ u;s- ¼lgk½ çdYikP;k tfeuhP;k vkf.k T;k bekjrhr lnfudk vkgs R;k bekjrhP;k vkokjkr fdaok dks.kR;kgh Hkkxkr mä lnfudsrwu ?kk.k] dpjk] fpa/;k] dsjdpjk fdaok brj oLrw Vkdw u;sr fdaok R;k Vkd.;kl udkj |kok fdaok ijokuxh |koh- ¼lkr½ T;k bekjrhr lnfudk vkgs R;k bekjrh’kh lacaf/kr ik.kh] oht fdaok brj dks.krhgh lsok ns.;klkBh lacaf/kr LFkkfud çkf/kdj.kkus fdaok ‘kklukus ekx.kh dsysY;k lqj{kk Bsohpk R;kpk fgLlk çorZdkus ekx.kh dsY;kP;k ia/kjk fnolkr çorZdkyk çnku djhy- ¼vkB½ okVixzkghus] fuoklh ç;kstukO;frfjä vU; ç;kstukalkBh lnfudsP;k okijkr cny dsY;keqGs] lacaf/kr LFkkfud izkf/kdj.k vkf.k@fdaok ‘kklu vkf.k @ fdaok brj lkoZtfud çkf/kdj.k ;kaP;kdMwu vkdkj.;kr vkysys LFkkfud dj] ik.kh iêh] foek o vls brj dj dks.krsgh vlY;kl- ;kae/khy ok< lksl.ks o çnku dj.ks- ¼uŽ okVixzkghdMwu ;k djkjk varxZr ns; vlysyh loZ ns.kh çorZdkyk iw.kZr% pqdrh dsyh tkbZi;aZr okVixzkgh gk lnfudk HkkM;kus] iksV HkkM;kus ns.kkj ukgh- R;kps gLrkarj.k] vfHkgLrkarj.k dj.kkj ukgh fdaok ;k djkjkrhy fgrlaca/k fdaok ykHk fo”k;d xks”Vh nsÅu Vkd.kkj ukgh fdaok lnfudspk dCtk nsÅu Vkd.kkj ukgh- ¼ngk½ okVixzkgh O;äh] laLFksus fdaok e;kZfnr daiuhus fdaok f’k[kj eaMG fdok egkla?kkus lq#okrhyk Lohdkjysys vlrhy vls loZ fu;e o fofu;e ;kaps mä bekjr o R;ke/khy lnfudk ;kaps laj{k.k o ifjj{k.k dj.;klkBh vkf.k lacaf/kr LFkkfud o çkf/kdj.k o ‘kklu vkf.k brj lkoZtfud laLFkk ;kaps R;kosGh vlysys cka/kdke fo”k;d fu;e] fofu;e o mi fof/k ;kaps ikyu o vuqikyu dj.;klkBh rs fu;e o fofu;e ;kae/;s osGksosGh ?kkrysyh Hkj] dsysys Qsjcny fdaok dsysY;k lq/kkj.kk ;kaps ikyu o vuqikyu djhy- okVixzkgh O;äh] bekjrhrhy lnfudsP;k HkksxoV;klaca/kkr o frP;k okijklac/ kkr laLFksus /e;kZfnr daiuhus @ f’k[kj eaMG@egkla?kkus ?kkywu fnysY;k loZ vVh o ‘krhZpsgh ikyu o vuqikyu djhy vkf.k ;k djkjkP;k vVhuqlkj vlysys dj] [kpZ fdaok brj ns.kh fu;feri.ks o osGsoj çnku djhy o va’knku nsbZy- ¼vdjk½ laLFksP;k @ e;kZfnr laLFksP;k ukos vlysY;k bekjrhr tsFks os’e fLFkr vkgs] v’kk bekjrhP;k lajpusP;k vfHkgLrkarj.k i=kps fu”iknu gksbZi;aZr okVixzkgh O;äh] gk çorZd o R;kps losZ{kd vkf.k vfHkdrsZ ;kauk dkexkj o brj O;äh ;kaP;klg fdaok R;kaP;kf’kok; loZ oktoh osGsr mDr bekjrhae/;s ok frP;k dks.kR;kgh Hkkxkae/;s izos’k dj.;kckcr R;kph fLFkrh o ifjfLFkrh ikg.;klkBh o rikl.;klkBh ijokuxh nsbZy- ¼ckjk½ T;k os’;ke/;s bekjr vkgs o rh bekjr T;k izdYikP;k tkxsoj fLFkr vkgs R;k tkxsps bekjrhae/;s vfHkgLrkarj.k f’k[kj laLFkk fdaok egkla?k ;kaP;korhus fu”ikfnr dsys tkbZi;aZr okVixzkgh çorZd o R;kps losZ{kd vkf.k vfHkdrsZ ;kauk dkexkj o brj O;äh ;kaP;klg fdaok R;kaP;kf’kok; çdYikph tehu o frpk dks.krkgh Hkkx ;kaph fLFkrh o ifjfLFkrh ;kaps voyksdu o rikl.kh dj.;klkBh loZ cktoh osGsr dj.;kdfjrk ijokuxh nsbZy- 15- çorZd gk okVixzkgh O;ähdMwu R;kyk vkxkÅ jDde fdaok Bso Eg.kwu feGkysY;k jdek] lgdkjh laLFkk fdaok daiuhl pkyuk ns.;klkBh Hkkx HkkaMoy Eg.kwu feGkysY;k jdek ;klaca/kkr fdaok ns.kh] dk;ns’khj vkdkj ;kadfjrk ,d Lora= [kkrs pkyw Bsohy vkf.k R;k jdek T;k ç;kstukalkBh feGkysY;k vkgsr R;k ç;kstukalkBhp dsoG R;kapk okij djhy- 16- ;k djkjkr varHkwZr vlysY;k dks.kR;kgh xks”Vhpk vUo;kFkZ gk mä osf’edk @ lnfudk fdaok mä Hkw[kaM vkf.k bekjr fdaok frpk dks.krkgh Hkkx ;kaps dk;|karxZr bukei=] iêkarj.k fdaok vfHkgLrkadu dj.ks vlk yko.;kr ;s.kkj ukgh fdaok R;kpk rlk mís’k vl.kkj ukgh- okVixzkgh O;ähyk foØh djko;kP;k lnfudsP;k laca/kkr ;k}kjs dsysY;k djkjk[ksjht o R;kO;frfjä R;kyk dks.krkgh nkok djrk ;s.kkj ukgh] vkf.k ;kr ;kiwohZ uewn dsY;kçek.ks bekjrhph mä lajpuk gh laLFkk @e;kZfnr daiuh fdaok vU; laLFkk ;kaP;kdMs gLrkarfjr dsyh tkbZi;aZr o çdYikph tehu f’k[kj laLFkk/ egkla?k ;kaP;kdMs gLrkarfjr dsyh tkbZi;aZr loZ eksdG~;k tkxk] okgurGkP;k tkxk] lHkkd{k] ftus] lTts] euksjatukP;k tkxk çorZdkP;k ekyeÙksr jkgrhy- 17- çorZd xgk.k vFkok Hkkj vkdkj.kkj ukgh- çorZdkus lnj djkj vaeykr vk.kY;kuarj rks ¼os’e½ xgk.k Bso.kkj ukgh fdaok Hkkj vkdkj.kkj ukgh vkf.k tj vls xgk.k ok Hkkj vkdkj.;kr vkys rj] R;kosGh vaeykr vlysY;k brj dks.kR;kgh dk;+kr dkghgh varHkqZr vlys rjh vls xgk.k fdaok Hkkj T;k okVixzkgh O;ähus ¼os’e fdaok Hkw[kaM½ ?ksryk vkgs vFkok ?ks.;kps ekU; dsys vkgs- R;k okVixzkghP;k fgrlaca/kkyk ck/kk vk.k.kkj ukgh- 18- ca/kudkjd ifj.kke çorZdkus] okVixzkgh O;ähl gk djkjukek vxzsf”kr d#u] çFker% ckVixzkgh O;ähl çnkukFkZ ;kstuk çkIr >kY;kiklwu 15 ¼ia/kjk ½ fnolkaP;k vkr ns; vlysY;k jdekacjkscjp loZ vuqlwP;kalg gk djkjukek okVixzkgh Lok{kjh d#u lqiwnZ djhi;aZr vkf.k nqljs vls dh] çorZdkus tltls dGfoys vlsy rlrls lacf/kr mifuca/kdkleksj R;kP;k uksan.khlkBh gtj gksbZi;aZr çorZd fdaok okVixzkghaP;k cktwus ca/kudkjd vkca/kus fuekZ.k gksr ukghr- tj okVixzkghaus ¼okVixzkghauh½ gk djkjukek çkIr >kY;kP;k fnukadkiklwu …å fnolkaP;k vkr çorZdkl fu”ikfnr d#u lqiwnZ dj.;kl vkf.k/fdaok çorZdkus tltls dGfoys vlsy rlrls R;kP;k uksan.khlkBh mifuca/kdkleksj gtj jkg.;kl dlwj dsY;kl R;kuarj çorZd gh pwd nq#Lr dj.;klaca/kh okVixzkghl ,d uksVhl ikBohy] okVixzkghl—— rh feGkY;kP;k fnukadkiklwu ¼lkr½ fnolkaP;k vkr rh pwd nq#Lr dsyh ukgh rj okVixzkghps vtZ jí >kY;kps ekuys tkbZy vkf.k okVixzkghus vkjf{kr jdeslg ;kP;k’kh lacaf/kr Hkj.kk dsysY;k loZ jdek] dks.kR;kgh vlksr dks.krsgh O;kt fdaok HkjikbZf’kok; okVixzkghl ijr dj.;kr ;srhy- 19- laiw.kZ djkj % gk djkj] R;kP;k vuqlqph o ifjf’k”Vkalg ;krhy fo”k;oLrqP;k laca/kkrhy i{kdkjkae/khy laiw.kZ djkj çLFkkfir djrks vkf.k ;FkkfLFkfr mä lnfudk @ Hkw[kaM @ bekjr ;klaca/kkr i{kdkjkae/khy dks.krsgh o loZ lkeatL; djkj] dks.krsgh vU; djkjukes] okVi i=s] i=O;ogkj dks.kR;kgh vlY;kl ys[kh fdaok ekSf[kd laO;oLFkk fu”izHkkfor djrks- 20- lq/kkj.kk dj.;kpk vf/kdkj % ;k djkjke/;s i{kdkjkaP;k ys[kh laerhusp dsoG lq/kkj.kk djrk ;sbZy- 21- okVixzkgh O;äh @ mÙkjorhZ okVixzkgh O;äh ;kauk ;k djkjkP;k rjrqnh ykxw vl.ks- ;ke/;s varHkwZr vlysY;k loZ rjrqnh vkf.k çdYik’kh lacaf/kr ;k varxZr mn~Hko.kkjh vkca/kus ¼os’ekP;k @Hkw[kaMkP;k dks.kR;kgh mÙkjorhZ okVixzkgh O;ähauk lekursus ykxw vlrhy vkf.k R;kaP;k fo#/n veykr vk.k.;ktksX;k vlrhy] gLrkarjkP;k ckcrhr] loZ mís’k o ç;kstus ;kadfjrk ¼os’e @ Hkw[kaM½ ;kalfgr mä vkca/kus vlrhy v’kh ;krhy i{kdkjkauk Li”Vi.ks tk.kho vkgs vkf.k v’kkçdkjs ;krhy i{kdkjkadMwu o R;kaP;ke/ ;s ekU; dj.;kr vkyh vkgsr- 22- vusdfo/krk % ;k djkjkph dks.krhgh rjrwn gk vf/kfu;e fdaok R;k[kkyhy dj.;kr vkysys fu;e fdaok fofu;e fdaok ;kavUo;s fdaok ykxw vlysY;k brj dk;|kUo;s ‘kwU;or vlY;kps fdapk vaeykr vk.k.;ktksxs ulY;kps Bjfo.;kr vkys vlsy rj djkjkP;k v’kk rjrqnh ;k djkjkaP;k ç;kstuk’kh oktohfjR;k folaxr ulrhy rsFkoj lq/kkj.kk dsY;k vlY;kps fdaok oxG.;kr vkY;k vlY;kps vk.k.;kr ;sbZy vkf.k vf/kfu;ek’kh fdaok R;k[kkyh dsysY;k fu;eka’kh o fofu;eka’kh fdaok ;FkkfLFkfr] ykxw vlysY;k dk;|k’kh lqlaxr d:u dkgh çek.kkr vko’;d vlrhy vkf.k ;k djkjkP;k moZjhr rjrqnh ;k djkjkP;k fu”iknukP;k osGh oS| Bjrhy o ykxw vlY;kçek.ks vaeykr vk.k.;ktksX;k vlrhy- 23-djkjkr tsFks mYys[k dsysyk vlsy rsFks çek.k fgL;kph x.kuk dj.;kph i/nr % ;k djkjkr tsFks tsFks okVixzkgh O;ähauh çdYikrhy vU; okVixzkgh O;äh’kh ¼O;äh’kh½ leku dks.krsgh çnku dj.ks fofufnZ”V dsyh vlsy rsFks rsFks çdYikrhy loZ ¼os’e @ Hkw[kaM½ ;kP;k ,dw.k Qjlcan vlysys ¼os’ekps@Hkw[kaMkps½ ts Qjlcan {ks= vlsy v’kk {ks=kP;k çek.kkr vlsy- 24- vfrfjä geh % nksUgh i{kdkj ekU; djhr vkgsr dh] ;k djkjkP;k rjrqnh fdaok ;ke/;s iwoZdfYir dsysys dks.krsgh O;ogkj ifj.kked dj.;klkBh oktohfjR;k vko’;d vlY;kçek.ks] ;ke/;s fo’ks”kr% rjrwn dj.;kr vkysys foys[k fu”ikfnr djrhy] rs vfHkLoh—r djrhy o Lok/khu djrhy vkf.k v’kk brj dk;Zokgh djrhy fdaok ;k vUo;s fdaok v’kk dks.kR;kgh O;ogkjkl vuqy{kwu ;kvUo;s fuekZ.k djko;kps fdaok gLrkarfjr djko;kps dks.krsgh gDd dk;e djrhy fdaok rs ifjiw.kZ djrhy- 25- fu”iknukps fBdk.k % çorZdkdMwu R;kP;k çkf/k—r vf/kdkÚ;kus çorZdkP;k dk;kZy;ke/;s fdaok çorZd vkf.k okVixzkgh O;äh ;kaP;ke/khy ijLij lgerh v’kk fBdk.kh ns.;kr ;sbZy- dsoG ;k djkjkps fu”iknu dsY;koj ;k djkjkps fu”iknu iw.kZ dj.;kr ;sbZy vkf.k okVixzkgh O;äh o çorZd ;kauh djkj ;FkksfprfjR;k &&&&&&&&&&& e/;s fu”ikfnr dsY;kuarj R;kposGh mä djkjkP;k fu”iknuklg R;kph mifuca/kd dk;kZy;kr uksan.kh dj.;kr ;sbZy Eg.kwu gk djkj &&&&&&&&&&&;k fBdk.kh fu”ikfnr dj.;kr vkyk vlY;kps eku.;kr ;sbZy- 26- okVixzkgh O;äh vkf.k @ fdaok çorZd uksan.kh vf/kfu;ekr fofgr dsysY;k dkye;kZnsr uksan.khP;k ;ksX; uksan.kh dk;kZy;ke/;s gk djkj rlsp HkkMsiV~V;kps vfHkgLrkarj.ki= @ vfHgLrkadui= lknj djhy vkf.k çorZd v’kk dk;kZy;kr mifLFkr jkghy vkf.k R;kps fu”iknu nk[ky d#u ?ksbZy- 27- ;k djkjkr iwoZdfYir dsY;kçek.ks okVixzkgh O;äh o çorZd ;kaP;koj ctkoko;kP;k loZ uksfV’kh ;k okVixzkgh O;äh fdaok çorZd ;kauk ikBoko;kP;k vlrhy rj R;k [kkyh fofufnZ”V dsysY;k R;kaP;k iÙ;koj uksn.kh—r Mkdsus vkf.k vf/klwfpr bZ&esy vk;Mhus @ Viky nk[kyk ?ksÅu ;FkksfprfjR;k ctkoY;k vlY;kps eku.;kr ;sbZy- okVixzkgh O;ähps uko % &&&&&&&&&&&&&& okVixzkgh O;ähpk iÙkk % &&&&&&&&&&&&&& çorZdkps uko % esllZ lh ds MsOgyilZ] çorZdkpk iÙkk % &&&&&&&&&&&&&& vf/klwfpr bZ&esy vk;Mh % &&&&&&&&&&&&&& ;k djkjkP;k fu”iknukuarj iÙ;ke/;s dks.krkgh cny vlY;kl rks ,desdkauk dGfo.ks gs okVixzkgh O;äh o çorZdkps drZO; vlsy vkf.k R;kauh rls dj.;kr dlwj dsyk rjh ojhy iÙ;koj loZ i=O;ogkj vkf.k i= ikspyh ukghr rj çorZdkyk fdaok ;FkkfLFkfr] okVixzkgh O;ähyk rh çkIr >kyh vlY;kps eku.;kr ;sbZy- 28- la;qä okVixzkgh O;äh % dkgh çdj.kkr la;qä okVixzkgh O;äh vlrhy rsFks loZ i=O;ogkj çorZdkdMwu T;kps uko ifgys fnlwu ;srs v’kk okVixzkgh O;ähyk vkf.k loZ okVixzkgh O;ähaoj ;ksX;fjR;k ctko.;kr vkyh vls ekuwu loZ mís’kkadfjrk vkf.k ç;kstukadfjrk R;kus fdaok frus o fnysY;k iÙ;koj ikBfo.;kr ;srhy- 29- eqnzkad ‘kqYd o uksan.kh % ;k djkjkP;k eqækad ‘kqYd o uksan.kh ckcrps vkdkj okVixzkgh}kjs ?ks.;kr ;srhy- 30- fookn Bjko % i{kdkjkae/khy dks.krkgh fookn lyks[;kus feVork ;sbZy- tj fookn lyks[;kus feVfo.;kr vkyk ulsy rj rks LFkkoj laink ¼fofu;e o fodkl½ vfèkfu;e] 2016] R;k[kkyhy fu;e o fofu;e ;kaP;k rjrqnhuqlkj çkf/kdj.kkdMs fufnZ”V dj.;kr ;sbZy- 31- fu;ked dk;nk % ;k djkjukE;kUo;s fdaok R;krwu mn~Hko.kkjs i{kdkjkaps gDd o vkca/kus ;kapk vUo;kFkZ] R;k R;k osGh vaeykr vlysY;k Hkkjrh; dk;|kauqlkj yko.;kr ;sbZy vkf.k R;kaph vaeyctko.kh dj.;kr ;sbZy vkf.k ;k djkjukE;kph vf/kdkjdfjrk &&&&&&&&&&&&U;k;ky;kadMs vlsy- ;kph lk{k Eg.kwu ;kr ;koj mYysf[kysY;k i{kdkjkauh] ;kr ;koj lq#okrhyk fyfgysY;k fno’kh lgh dj.kkÚ;k lk{kkadu lk{khnkjkaP;k le{k dY;k.k ;sFks ;k djkjukE;koj vkikiY;k lák dsY;k vkgsr- mifjfufnZ”V ifgyh vuqlw ph ekSts oklqanzh] rgfly dY;k.k] ftYgk Bk.ks ;k xkaoph ftYgk ifj”kn Bk.ks] rkywdk iapk;r lferh dY;k.k eèkhy xzke iapk;r oklqanzhP;k gn~nharhy lOgsZ uacj 2@2@v yk- {ks= 0&22&50 gs-vkj izrh] iks-[k- {ks= 0&01&50 gs-vkj izrh] vkdkj 2&25 :i;s v’kh ,dw.k 24 vkj {ks=kph tfeu- mifjfufnZ”V nqljh vuqlwph lnjP;k &&&&&&&&& ;k izdYikrhy bekjr Øekad &&&&& foax &&& P;k bekjrharhy lnfudk uacj &&&&& ph &&&&& etY;k ojhy {ks= lqekjs &&&&& pkS- ehVj jsjk dkisZV {ks=kph lnfudk lkekbZd {ks=s o lqfo/kk @ e;kZfnr lkekbZd {ks=s o lqfo/kk ;kaps Lo:i] O;kIrh o o.kZu ;sFks uewn djkos- mifjrkfer okVixzkgh % ¼la;qDr [kjsnhnkjkaalg½ ;sFks Lok{kfjr dsysys ikliksVZ vkdkjkps Nk;kfp= fpdVokos- ;sFks Lok{kfjr dsysys ikliksVZ vkdkjkps Nk;kfp= fpdVokos- 1½ &&&&&&&&&&&&&&& 2½ &&&&&&&&&&&&&&& ;kauh] vkt fnuakd &&&&&&&&&& jksth [kkyhy lk{khnkjkaP;k le{k] lgh d#u lqiwnZ dsys %& 1- uko &&&&&&&&&&&&&& 2- lgh &&&&&&&&&&&&&& 3 uko &&&&&&&&&&&&&& 4- lgh &&&&&&&&&&&&&& mifjukfer] izorZd 1½ &&&&&&&&&&&&&&& 2½ &&&&&&&&&&&&&&& ;kauh] vkt fnuakd &&&&&&&&&& jksth [kkyhy lk{khnkjkaP;k le{k] lgh d#u lqiwnZ dsys %& 1½ &&&&&&&&&&&&&& 2½ &&&&&&&&&&&&&& izorZd] 1½ &&&&&&&&&&&&&& d‘i;k Nk;kfp= fpdVokos o Nk;kfp=koj Lok{kjh djkoh- ¼vf/kd‘r Lok{kjh½ lk{khnkj % ukao % Lok{kjh % ukao % Lok{kjh % Vhi % djkjkrhy i{kdkjkaP;k ekfgrhlaca/kkr] O;fDrxr izdj.kkr vafre #i |ko;kpk fu”iknu [kaM% vuql wp h ^^v** loZ pkj fn’kkaP;k lhekalg ¼os’e@Hkw[kaM½ vkf.k xSjst@cafnLr okgurG ¼tj ykxw vlsy rj½ ;kaps o.kZu lekfo”V djkos- vuqlw ph ^^c** os’ekP;k rGtfeuhpk vkjk[kMk tksMi= & v U;k;oknh% vf/koDR;kps ukao] iRrk % fnukad % Øekad % lanHkZ % ekydh gDd vgoky ekydh gDd vgokykpk rif’ky &&&&&&&&& dMs fufnZ”V dsysyh ojhy vuqlwph ¼ekyeRrsps fooj.k½ fBdk.k % fnukad % ———————— fnukd ————————— Lok{kjh U;k;oknh@vf/koDrk ;kaph Lok{kjh